منبع تحقیق : پایان نامه ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی: مقایسه اندیشه­های احمد غزالی در سوانح العشاق با مثنوی معنوی مولوی

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد کرمانشاه

دانشکده تحصیلات تکمیلی

 

پایان نامه جهت دریافت کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی (M.A)

 

عنوان:

مقایسه اندیشه­های احمد غزالی در سوانح العشاق با مثنوی معنوی مولوی

 

استاد راهنما:

دکتر ابراهیم رحیمی زنگنه

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                              صفحه

چکیده. 1

مقدمه.. 2

فصل اول(کلیات پژوهش)

بيان مسأله اساسي پژوهش… 5

1-1-.. اهمیت و ضرورت انجام پژوهش… 6

1-3- جنبه جديد بودن و نوآوري در پژوهش… 7

1-4- اهداف مشخص پژوهش… 8

1-5- سؤالات پژوهش… 8

1-6-  فرضيه‏هاي پژوهش… 8

1-7- تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی. 8

1-8- روش شناسی پژوهش… 9

1-9-.. ابزار گردآوري داده‌ها 11

1-10- جامعه آماري، روش نمونه‏گيري و حجم نمونه 11

فصل دوم(مطالعه شرایط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی روزگار غزالی و مولوی)

2-1- مطالعه شرایط و اوضاع سیاسی اقتصادی و فرهنگی دوران غزالی. 14

2-2- غزالی‌ در دستگاه سلجوقیان. 16

2-2-1- امتیازات‌ دوران‌ غزالی‌ 17

2-2-2-  دوره‌ اول‌ زندگی‌ غزالی‌ 18

2-2-3-  غزالی‌ بر مسند نظامیه‌ 19

2-2-4- دوره‌ دوم‌ زندگانی‌ غزالی. 20

2-2-5- در طلب حقیقت.. 20

2-6- مطالعه شرایط و اوضاع فرهنگی، اجتماعی و سیاسی دوران مولوی. 22

2-6-1- اوضاع اجتماعی قرن هفتم هجری. 23

2-6-2- اشعار مذهبی. 25

2-6-3- اوضاع علمی قرن هفتم هجری. 25

فصل سوم(در احوال و اندیشه ها و آثار غزالی و مولوی)

3- مدخل. 28

3-1- مطالعه ماهیت ادبیات تطبیقی. 29

3-2-  مكاتب ادبيات تطبيقي. 32

3-2-1- مكتب ادبيات تطبيقي امريكايي. 33

3-3-  مكتب سوم؛ ادبيّات تطبيقي ماركسيستي. 34

3-4- ادبيات تطبيقي در ايران معاصر. 35

3-5- مطالعه رویکرد گرایی احمد غزالی و مولوی در آثار خود 37

3-6- مطالعه زندگینامه و توضیح مختصر سبک ادبی مولوی و احمد غزالی. 39

3-6-1- احمد غزالی. 39

3-6-2- جلال‌الدین محمد بلخی. 40

3-7-  ویژگی شعر مولوي/ سمبولیسم. 41

3-7-1- تازگي تصويرها 41

3-7-2- باطن نگري و تصوير اعماق. 42

فصل چهارم(عاشقانه ها و عارفانه ها در اندیشه احمد غزالی و مولوی)

4-1- مدخل. 46

4-2- تحليلي از عرفان. 46

4-3-  اندیشه های عرفانی احمد غزالی. 47

4-3-1-  عرفان غزالی. 49

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

4-3-2- سماع در سوانح العشاق. 51

4-4-  اندیشه های عرفانی مولوی. 55

4-4-1-  سماع، رهايي از تعلقات در مثنوی مولوی. 58

4-4-2-  مطالعه دیگر صور عرفان در اندیشه مولوی در مثنوی. 61

4-4-2-1- وحدت ازدیدگاه مولوی. 61

4-4-2-2- اتصال حق با اشیاء 61

4-5- دیدگاه فلسفی مولوی. 62

4-5-1-  بشر و جهان از منظر مولوی. 63

فصل پنجم(مطالعه جایگاه عشق در اندیشه مولوی و احمد غزالی)

پیشگفتار 66

5-1-  ﻣﻜﺘﺐ ﺳﻜﺮ ﻳﺎ ﻋﺸﻖ. 66

5-2- مطالعه تجلی عشق در مثنوی مولوی. 67

دوم: عشـق یا عشـق حقیقی که غزلیّات و اشعار عارفانه، تجلیّات آن می باشد و به تعبیر اقبال لاهوری. 69

5-4-  مطالعه تجلی عشق در سوانح العشاق احمد غزالی. 72

5-5- تصوف غزالی. 78

5-6- حكایت.. 82

5-7- عقل از منظر غزالی و مولوی. 84

5-8-  مقايسه تطبیقی اندیشه های غزالي با مولوی. 84

5-9- مقایسه عرفان و زهد در اندیشه های غزالی و مولوی. 87

5-9-1- غزالي. 87

5-9-3- غزالي. 88

5-9-4- مولوی. 89

نتیجه گیری پژوهش… 90

– عرفان غزالی. 93

– اندیشه های عرفانی مولوی. 94

– مطالعه تطبیقی عشق در اندیشه غزالی و مولوی. 94

غزالی و عشق. 94

منابع… 97

 

 

چکیده

یکی از مباحثی که در پژوهش­های ادبی به صورت گسترده مورد نظر محققین قرار داشته، طرح پژوهش­های مقایسه­ای به مقصود تبیین مضامین مشترک و متضاد آراء و نظرات ادبا و شعرای معاصر و کلاسیک بوده می باشد. احمد غزّالی و مولوی جلال­الدین بلخی، بخصوص در ارتباط با اندیشه­های عرفانی و عاشقانه از مهمترین رهیافت­هایی بوده که مد نظر تحقیقی قرار داشته می باشد. این پژوهش به دنبال مطالعه و مقایسه اندیشه­های احمد غزالی در سوانح العشاق با مثنوی معنوی مولوی بوده می باشد. روش انجام پژوهش توصیفی، تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه­ای و بهره گیری از ابزار فیش برداری بوده می باشد. هر دو شاعر اهل سلوک بوده و بشر در نگاه ایشان، اشرف مخلوقات می باشد تجلی گه راز خداوندی می باشد. کمال بشر، عشق به خدا و اتصال و راه آن، دل بشر می باشد. مکتب و مذهب ایشان بنابر تجلی می باشد و جهان تجلی گاه حق تعالی می باشد. احمد غزّالی‌ در كتاب‌ سوانح‌ کوشش‌ در نشان‌ دادن‌ گوشه‌هایی‌ از حقیقت‌ عشق‌ داشته‌ می باشد‌، امّا لحن‌ كلام‌ او اثر او را، از همان‌ آغاز، در مقام‌ یك‌ اثر شاعرانه‌ و استنباطی‌ فردی‌ و اظهار‌ناپذیر از عشق‌ و احوال‌ روانی‌ مترتّب‌ بر آن‌ معرفی‌ می‌كند. او «عبارت‌» را در سخن‌ خود به‌ منزله‌ «اشارت‌» به‌ معانی‌ متفاوت‌ می‌شمارد كه‌ برای‌ مخاطبی‌ كه‌ ذوقش‌ آن را ندارد ناشناخته‌ می‌ماند. و در سراسركتاب‌ عباراتِ اشارت‌گونه او با تصویر وآیه‌ و حدیث‌ و شعرآمیخته‌ می باشد‌ تا شاید حجاب‌ اشارتهای‌ او را لطیف‌تر كند اما، طریقت مولوی بر «عشق» که رهایی از خودی می باشد و بر «سماع»- که نزد وی نشانۀ شعور به عشق محسوب می‌گردید- مبتنی می باشد البته در بین صوفیه بی‌سابقه هم نیست اما تردید فقها در اینکه سماع با شریعت توافق داشته باشد موجب می‌گردید که آنها اصل طریقت را در نزد او بدعت بشمرند و اقدام او را در آن چیز که بر وفق اقتضای طریقت برای هدایت و ارشاد خلق توصیه والزام می‌نمود غیر قابل قبول تلقی نمایند.

 

کلمات کلیدی: احمد غزالی، مثنوی معنوی مولوی، عشق، عرفان، سماع، مقایسه.

 

مقدمه

با گذری بر ادبیات کلاسیک زبان فارسی، به وضوح می­توان به رویکرد تقریباً مشابه شعرا در سرایش اشعار خود با الهام­گیری از بعضی مضامین نظیر طبیعت، عشق، عرفان، مسائل اجتماعی و… تصریح داشت که با الگو نهادن این مضامین به عنوان مقصد شعر، توانسته­اند بر بسیاری از صنایع ادبی، عناصر شعر و قابلیت­ها و استعدادهای نهفته و درونی شاعر در کنارهم قراردادن کلمات، مجموعه آثار ارزشمندی را به مخاطبان خود عرضه نمایند (محقق، 1388).

مضامین مورد بهره گیری شعرا نه تنها نشان از جایگاه آنها نزد شاعر و تبیین کننده مکنونات ذهنی و قلبی وی     می­باشند، بلکه با دارا بودن خاست­گاه اجتماعی، توانسته­اند همراه با زیبایی اظهار در بین خیل زیادی از توده مردم از جایگاه رفیعی برخوردار باشند(شفيعي كدكني،1380،112).

مانند این شعرای نامی که نه تنها در محدوده سرزمینی، بلکه در ورای این حدود و به دلیل زیبایی و گیرایی در سایر ملل طرفدارن زیادی را در برداشته باشند، می­توان به شعرایی همچون احمد غزالی و مولوی تصریح داشت. مولوی از برجسته­ترین شعرای سده هفتم هجری می باشد که توانسته با سرایش اشعار با مضامین عارافانه با ایجاد سبک و روش خود در ادبیات غنی ایران زمین، الگوی ادبی سایر شعرا و ادیبات مبدل گردد (فرزاد، 1386،42).

از طرفی در آثار احمد غزالی میتوان به دیدگاه­های جامع و آرای غـزالی درمورد­ی عشق، عاشق، معشوق و ارتباط مـیان آن تصریح داشت. از اهمیت زاید الوصف آثار غزالی این می باشد که سبک وی و نوع توجه وی به عشق و عرفان بر آثار بعد از خود تأثیر بسیاری نهاده می باشد (دشتی: 53، 1388).

احمد غزالی‌ در بعضی از آثارش نظیر كتاب‌ سوانح‌ کوشش‌ در نشان‌ دادن‌ گوشه‌هایی‌ از حقیقت‌ عشق‌ داشته‌ می باشد‌، امّا لحن‌ كلام‌ او اثر او را، از همان‌ آغاز، در مقام‌ یك‌ اثر شاعرانه‌ و استنباطی‌ فردی‌ و اظهار‌ناپذیر از عشق‌ و احوال‌ روانی‌ مترتّب‌ بر آن‌ معرفی‌ می‌كند. او «عبارت‌» را در سخن‌ خود به‌ منزله «اشارت‌» به‌ معانی‌ متفاوت‌ می‌شمارد كه‌ برای‌ مخاطبی‌ كه‌ ذوقش‌ نبود ناشناخته‌ می‌ماند و در سراسر كتاب‌ عبارات اشارت‌ گونه او با تصویر و آیه‌ و حدیث‌ و شعر آمیخته‌ می باشد‌ تا شاید حجاب‌ اشارت­های‌ او را لطیف‌تركند (چاوشی:199، 1384).

اما، در طریقت مولوی، عشق سری می باشد نهانی و اکسیری جاودانی از حسن و جمال بی­منتهای ربانی بر دل و جان آدمی آن چه بیش از هر چیز در این غزلیات شورانگیز برجستگی دارد و می­توان آن را محور معانی در اشعار مولوی دانست، شور و حال و نغمه و ناله­هایی می باشد که از گوهر پاک «عشق» برآمده و آتش به همه عالم زده و دل و دین از همه هوشیاران ببرده می باشد: «مطرب عشق عجب­ساز و نوایی دارد// تأثیر هر پرده که زد راه به جایی دارد».

صورت موزون و متعادل طریقت در واقع صورت یک شیوة ترتیبی مبنی بر عشق به خدا می باشد با رعایت تمام آداب شریعت که به قول مولوی جایی تقلیل در طعام، اجتناب از زیادت کلام، احتراز از اختلاط با انام، التزام خلوت و عزلت در حد متعادل، کثرت صوم، قلّت نوم و ذکر علی‌الدوام از آن­جمله آداب می باشد (زرین­کوب:85، 1373).

از مهمترین و برجسته­ترین آثار احمد غزالی کتاب سوانح العشاق و از آثار مولوی می­توان به مثنوی معنوی تصریح داشت. تاکنون در ارتباط با مطالعه تطبیقی این دو کتاب به صورت پژوهشی صورت نگرفته و این پژوهش قصد داشته به این مطالعه بپردازد.

تاثیرپذیری دو شاعر پارسی­گوی از همدیگر همواره زمینه­هایی را برای مطالعه همانندی فراهم کرده می باشد. به بیانی دیگر شعر فارسی در تمام دوره­های تاریخی انعکاس دهنده واقعیت­های اجتماعی آن دوران به شمار می­رفته­اند (حسین پور، 1384،15).

به مقصود انجام کار پژوهشی در ارتباط با موضوع مطالعه تطبیقی سوانح العشاق احمد غزالی و مثنوی معنوی مولوی، به مطالعه و فیش­برداری از نمونه اشعار این دو شاعر و تفسیر آنها می­پردازیم. روش گردآوری مطالب در این پایان­نامه به این شکل می باشد که مطالب که در پنج فصل گردآوری شده می باشد که درفصل اول کلیات پژوهش اظهار می­گردد. در فصل دوم آن به مطالعه شرایط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی روزگار غزالی و مولوی پرداخته می­گردد. در فصل سوم به موضوع احوال و اندیشه­ها و آثار غزالی و مولوی پرداخته شده می باشد. سپس در فصل چهارم عاشقانه­ها و عارفانه­ها در اندیشه مولوی و احمد غزالی اظهار شده می باشد ودر فصل پنجم مطالعه جایگاه عشق در اندیشه مولوی و احمد غزالی و نتیجه­گیری اظهار می­گردد.

 

 

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه : 108

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان